Ašildarvišręšur viš ESB mundu rżra traust į Ķslandi erlendis

Eftir Frišrik Danķelsson

 

Lķklegt er aš ķ ašildarsamning viš ESB fengjust tķmabundnar undanžįgur eša ašlögunartķmi aš żmsum kvöšum sambandsins. En til frambśšar litiš munu lög og reglur ESB gilda hér sem annars stašar ķ sambandinu. Ķsland kęmi ekki lengur fram sem fullvalda rķki, hvorki gagnvart eigin žegnum né ķ samskiptum viš ašrar žjóšir, s.s. ķ samningum um sameiginlega fiskstofna eša višskiptsamningum viš önnur rķki. Hinn nżi frķverslunarsamningur sem Ķsland, Noregur, Liechtenstein og Sviss (EFTA) hafa nś gert viš Kanada mundi til dęmis falla śr gildi, en hann markar tķmamót ķ nżžróun višskiptasamninga okkar viš Vesturheim sem hafa setiš į hakanum įrum saman en eru forsenda žess aš Ķsland geti veriš ķ fararbroddi ķ tękni- og atvinnužróun.

Aušlindir nżttar fyrir ESB

ESB žróast ķ įtt aš bandarķkjum žar sem völd yfir aušlindum ašildarrķkja eru aš fęrast til mišstjórnarkerfis sambandsins. Fiskimišin eru žegar undir yfirstjórn ESB og mundu fiskimiš Ķslands lķka fęrast žar undir meš ašild og žau verša nżtt meš hag ESB aš leišarljósi. Stęrstur hluti teknanna af fiskimišunum mun žannig meš tķmanum fęrast til ESB sem žżšir mikiš gjaldeyristap fyrir ķslenska žjóšarbśiš og mikla hrörnun ķslensks sjįvarśtvegs, sem er gjöfulasta śtflutningsgrein Ķslands. Svķar eru aš missa óskorašan yfirrįšarétt yfir sinni stóru aušlind, skóginum, og ESB hefur žegar forręši į nżtingu sęnskra śrannįma. Nįttśruaušlindir gömlu heimsveldanna sem rįša ESB eru į žrotum, s.s. mįlmar, olķa og gas. Vaxandi orkukreppa er aš žróast ķ ESB žar sem uppbygging orkuvera hefur veriš vanrękt ķ įratugi og ennžį eru uppi įętlanir um aš loka orkuverum. Nś er žó aš renna upp fyrir ESB aš kjarnorkuvinnsla er eina raunhęfa leišin til eigin orkuframleišslu en mestallt nżtilegt śran ESB er ķ Svķžjóš. Augljóst er aš ESB veršur annars aš auka innflutning jaršefnaeldsneytis og raforku.

Orkulindir į forręši ESB

Nż stjórnarskrį ESB (heitir nśna Lissabonsįttmįlinn) kvešur į um aš ESB fįi yfirstjórn į orkulindum ašildarlanda sem skulu nżttar ķ žįgu sambandsins. Ķ grein 100(1) er kvešiš į um aš ESB muni tryggja afhendingu orku verši skortur į henni ķ ašildarlöndum. Ķ grein 176A segir aš tryggja skuli virkni orkumarkašar og öryggi ķ orkuafhendingu innan ESB. Einnig skulu orkukerfi landanna tengd saman. Žetta žżšir aš ESB mun hafa yfirstjórn į hvar og hvernig raforka, olķa og gas er afhent. ESB gęti žvķ įkvešiš aš Ķsland verši aš afhenda orku til ESB verši Ķsland mešlimur. Žetta žżšir til framtķšar litiš aš hagkvęmir virkjanakostir į Ķslandi yršu nżttir til framleišslu raforku fyrir ESB. Rafmagniš yrši leitt til ESB gegnum sęstrengi, voru geršar įętlanir um žaš fyrir einum og hįlfum įratug en voru lagšar į hilluna žį. Įrangurinn yrši aš frekari atvinnusköpun af orkulindum hér yrši lķtil og orkufrekur išnašur landsins mundi smįm saman hrörna. Mögulegar olķu- og gaslindir yršu sömuleišis nżttar meš hag ESB aš leišarljósi og mikilvęgar įkvaršarnir um markaši, stjórnun og skattlagningu fęrast til ESB.

Ašildarsamningur marklķtiš skjal

Samningsatriši sem samžykkt eru ķ ašildarsamningi gętu žurft aš vķkja fyrir lögum og reglum sem ķ framtķšinni verša sett af ESB. Meš inngöngu ķ ESB fęr sambandiš löggjafarvald yfir ašildarlandinu, yfirsterkara valdi landsins, sem žżšir aš eftir samningsundirritun geta forsendur hans breyst og žar meš efndir. Įgreiningsatriši fęru til ęšsta dómsvalds sem yrši žį ekki ķ ašildarlandinu heldur ESB-dómstóllinn sem dęmir aš lögum ESB. Bretar sömdu um sérįkvęši um sķn fiskimiš sem voru afnumin meš dómi; vinnumarkašskerfi Svķa į nś ķ vök aš verjast, svo dęmi séu tekin. Įhrif Ķslands į löggjöf og stjórnvaldsašgeršir ESB yršu hverfandi og fengi annar samningsašilinn, ESB, žvķ ķ raun sjįlfdęmi um efndir samningsins. Ašildarsamningur viš ESB yrši ekki samningur tveggja bęrra ašila meš jafnręši og žvķ marklķtill.

Ašildarvišręšur mundu rżra traust

Fjįrfestar og samstarfsašilar Ķslendinga viš nżtingu aušlindanna vita aš efnahagur landsins byggist į einkaafnotarétti og fullu forręši žjóšarinnar į žessum aušlindum. Traust žessara ašila į Ķslandi žarf aš haldast til žess aš uppbyggingin geti haldiš įfram. Ašildarvišręšur viš ESB yršu tślkašar sem uppgjöf žeirrar stefnu aš ķslenska rķkiš hafi óskorašan umrįšarétt yfir aušlindunum og sem yfirlżsing um aš Ķsland ętli aš gefa frį sér yfirstjórn fiskimiša og orkulinda til erlends yfirvalds. Žetta mundi žżša aš erlendir samstarfsašilar, sem flestir koma frį Vesturheimi en ekki ESB, mundu sķšur taka žįtt ķ verkefnum og uppbyggingu hérlendis į forsendum Ķslendinga. Samningar yršu erfišari og ekki aš fullu į forręši ķslenskra ašila né į grunni ķslenskra laga. Ķsland nżtur trausts sem rótgróiš og frišsęlt fyrsta heims réttarrķki frį fornu fari, mun rótgrónara en helstu ESB-lönd. Žaš er ein įstęša žess aš erlendir ašilar fjįrfesta hér. Skattlagning aušlindanna yrši ekki heldur aš fullu į ķslensku forręši gengi landiš ķ ESB sem veikja mundi traust į getu ķslenska rķkisins til aš standa viš skuldbindingar sķnar.

Höfundur er verkfręšingur.

Birtist ķ Morgunblašinu 29. maķ 2009

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband